Omfang av pasientreiser for kommunane og helseføretaka i Helse Vest

Det er ei eiga forskrift frå 2016 som gjeld for pasientar, ledsagarar og pårørende sin rett til dekning av utgifter ved reise til helsetenester (pasientreiseforskrifta).
Denne omfattar reiser til/frå spesialisthelsetenesta og innanfor ulike delar av kommunehelsetenesta (t.d. reiser til kommunelege/fysioterapeut).
Samhandlingsbarometeret har hatt ein variabel for kommunevise reiser innanfor kommunane i Helse Førde sitt opptaksområde. Denne er no arkivert, og i staden har vi fått inn ein ny variabel for samla tal førehandsrekvirerte reiser pr. 1000 innb. for kommunane og for helseføretaka sine opptaksområde. Her er det no lagt inn tal for 2018 og 2019. Kommunane er likevel rubriserte etter den nye kommunestrukturen som gjeld frå 2020.
Dette handlar om førehandsbestilte einskildreiser med drosje for pasientar, og viser difor ikkje alle andre transportmåtar som er aktuelle for pasientar å nytte:
Viktige transportmåtar for pasientar som IKKJE er inkluderte her blir då t.d.:
1. Ambulansetransport
2. Pasient som anten køyrer sjølv, eller blir køyrt av andre private personar.
3. Pasientar som nyttar offentleg organisert transport som buss/båt o.l. inkludert Helseekspress-bussar (Fonna).
4. Pasientar som bestiller drosjetransportane sjølve.
Eit vekslande tal kommunar er utan avtalar med drosjene om intern transport, og dette er ofte bakgrunnen for store endringar i omfanget av registrerte Pasientreiser frå år til år. Dette gjer det også vanskeleg å samanlikne mellom einskildkommunar dersom ein ikkje kjenner dei lokale tilhøva.
Pasientreiser prøver heile tida å få ein mest mulig optimal bruk av systemet, og det ser ut som dette kan ha gitt resultat gjennom ein viss samla nedgang i omfanget frå 2018 til 2019.

Figur 1. Pasientreiser pr. 1000 innb. for dei fire helseføretaksområda innan Helse Vest

Det er ein lett nedgang samla sett i talet på pasientreiser frå 2018 til 2019 (-3,4% for Helse Vest samla), og dette er mest markert i Helse Førde sitt opptaksområde (tidl. Sogn og Fjordane) (-13,5%). Vi ser at omfanget stig frå sør til nord på Vestlandet. Busetnadsmønster og aldersfordeling vil truleg spele inn.

Figur 2. Tal pasientreiser pr. 1000 innb. i 2019 for kommunane i Helse Førde sitt opptaksområde.

Det er klare skilnader mellom kommunane i opptaksområdet i omfanget av rekvirerte pasientreiser.

Koronapandemien i 2020 vil truleg føre til endringar også i omfang og mønster av slike pasientreiser.

Av Hans Johan Breidablik

KORONAVARIABLAR I SAMHANDLINGSBAROMETERET

Det har vore gode og detaljerte oversikter både i media og på nettet over koronasituasjonen rundt omkring i landet, både når det gjeld smitta pr. kommune, innlagde på sjukehus inkludert på intensivbehandling og talet på døde.

No er situasjonen relativt fredeleg med få innlagde, og ein er i ferd med å endre på dei ulike og omfattande restriksjonane som har vore. Pandemiar kan imidlertid kome i fleire bølgjer slik t.d. Spanskesjuka gjorde, og det er heller ikkje utsikter til at vaksinasjon eller effektiv behandling er nær føreståande.

Samhandlingsbarometeret har fram til no ikkje laga eigne variablar knytt til status og utvikling av koronasituasjonen innanfor vår region (Helse Vest).

Det har imidlertid kome fram ønskje om å ta inn variablar relatert til koronaepidemien i Samhandlingsbarometeret. Frå før ligg det mykje data og presentasjonar av koronadata både frå media (VG.no ) og Helsedirektoratet

Samhandlingsbarometeret fokuserer i hovudsak på status og utviklingstrekk over lengre tidsrom, der oppdatering av variablane sjeldan er hyppigare enn kvart tertial. For denne nye regionale koronavariabelen oppdaterer vi tal ein gong i veka (kvar tysdag).

I Helse Vest samanheng har Samhandlingsbarometeret valt å sjå på omfanget av innleggingar i sjukehus for dei fire helseføretaka og Noreg, og andelar pr. 100 000 innbyggjarar i opptaksområda.

Omfanget av smitta i befolkninga er ein meir usikker faktor, då dette også vil avhenge av kor mykje ein testar, og det er truleg betydelege mørketal her. I VG si oversikt er denne variabelen med på kommunenivå.

Dødelegheita ved infeksjonane er sterkt aldersavhengig, og stig bratt etter 60-årsalderen som figuren under viser. Menn som er mest utsette (Jeremy Rossman Kent Univ. basert på rate frå Kina/New York).

 

Innanfor Helse Vest-området er det særleg Helse Førde som har ein stor andel eldre med  størst risiko, men så langt er der ingen døde i dette opptaksområdet (tidl. Sogn og Fjordane).

Etter kvart vil ein truleg kome i gang med meir testing for oppnådd motstandskraft (immunitet) mot sjukdommen, anten ved å ha vore smitta utan å ha blitt sjuk eller ev. gjennom ein vaksine, om/når denne kjem. I samanheng med smittsomme sjukdommar snakkar ein ofte om «flokkimmunitet», som betyr at når ein tilstrekkeleg del av befolkninga er blitt motstandsdyktige vil utbreiing av smitten stoppe opp. Slik sett vil også flokkimmunitet vere til nytte for dei som verken er smitta eller vaksinerte. Ei kommunevis fordeling av denne andelen vil vere av klar interesse, men ligg nok fram i tid.

Ofte snakkar ein om det absolutte talet på smitta. Men sidan befolkningsmengda varierer mykje i ulike delar av landet, og tilsvarande at opptaksområda for dei ulike føretaka kan variere frå under 100 000 til over ein halv million, vil det å rekne ut andel pr. 100 000 innbyggarar gje eit lettare forståeleg inntrykk av skilnader mellom opptaksområda.

Samhandlingsbarometeret har difor i første omgang valt å ta inn innleggingar pr. føretak i Helse Vest (Helse Bergen og Haraldsplass Diakonale Sjukehus er slått saman) i tillegg til landsgjennomsnittet. I presentasjonen nyttar ein gjennomsnittsverdiar for tre dagar om gongen.

 

Eksempel på presentasjonar i Samhandlingsbarometeret:

Figur 1: Andel pr. 100 000 i opptaksområdet av innleggingar for koronasjukdom (gjennomsnitt for tre døgn).

Frå nedste linja (12. mai 2020) ser vi at Helse Bergen (inkludert Haraldsplass) har den høgaste andelen innan Helse Vest-området, medan Helse Stavanger ikkje har nokon innlagde for tida. Gjennomsnittet for heile Noreg er også lågt med 1,1 pasientar innlagde pr. 100 000.

Figur 2: Ofte vil ei grafisk framstilling av utviklinga over tid være mest interessant. Når ein vel denne presentasjonsmåten i Samhandlingsbarometeret vert det slik:

Vi ser ein rask stigning i omfanget av innleggingar i starten, men der Helse Førde låg noko etter. Sidan har det vore nedgang hjå alle føretaka i Helse Vest, og utviklinga for Helse Stavanger sitt opptaksområde er mest markert ved at der ikkje er innlagde pasientar i det heile siste dagane.

Samhandlingsbarometeret vil arbeide meir med publisering av koronadata og ev. ta inn fleire variablar etter kvart dersom situasjonen endrar seg.

Av Hans Johan Breidablik

Ledig stilling som praksiskonsulent i Helse Førde

Helse Førde har ledig fast 20% stilling for allmennlege som praksiskonsulent for område Nordfjord. Søknadsfrist: 15.08.2020

 

Er du som allmennlege engasjert i samarbeidet mellom kommunehelsetenesta og

spesialisthelsetenesta? Då er denne oppgåva noko for deg!

Helse Førde har ledig fast 20% stilling for allmennlege som praksiskonsulent for område Nordfjord.

Praksiskonsulentane er allmennlegar med deltidsstilling i Helse Førde. Oppgåva er å bidra til gjensidig

samarbeid, kunnskap og informasjon mellom nivåa i helsetenestene.

Ein av våre trufaste praksiskonsulentar skal no pensjonere seg, og vi søkjer ein lege som kan erstatte

henne, og som gjerne har praksis i Nordfjord-regionen.

Helse Førde har 3 praksiskonsulentar, ein for kvar region; Sogn, Sunnfjord og Nordfjord. Stillinga er knytt

til i Fag- og utviklingsavdelinga med utviklingsdirektør som leiar, og fagdirektør og samhandlingssjef som

nære samarbeidspartar.

Stillingsutlysning

Les meir om praksiskonsulentane

KOSTRATAL FOR 2019 ER PUBLISERT I SAMHANDLINGSBAROMETERET

KOSTRA-tal (saman med Kostragrupper) er no klare for 2019, og eit utval av desse variablane er lagt inn i Samhandlingsbarometeret. Dette er etter tidlegare fylke- og kommunestruktur, ikkje den som er gjeldande frå 2020 av.

Det kan vere av interesse å sjå på utviklinga i bruttokostnader pr. innbyggar til helse og omsorgsområdet i åra fram til utgangen av 2019.

Figur 1. Utvikling i bruttokostnader nasjonalt og i tidlegare fylke på Vestlandet

Vi ser at alle har ein klar auke i driftsutgifter til helse og omsorg i siste 5-årsperiod 2015-2019. Nasjonalt var denne auken på 24%, og i tidlegare Hordaland fylke er endringane i stor grad i samsvar med landet. Tidlegare Sogn og Fjordane hadde ein oppgang på 27% i denne perioden. Som vi ser er det markerte skilnader i kostnader mellom Rogaland og Sogn og Fjordane (kr 13 600 i skilnad pr. person). Dette mønsteret samsvarar også med at andelen eldre er stigande frå sør til nord på Vestlandet.

På kommunenivået finn vi enno meir markerte skilnader. Kommunane er svært ulike både i innbyggartal, demografi og geografi. For å gjere dei meir samanliknbare er dei inndelt i Kostragrupper, og gruppert langs tre ulike dimensjonar: Folkemengd, bundne kostnader og frie disponible inntekter per innbyggar. Dette blir m.a. gjort for at kommunane skal bli meir samanliknbare.

I Samhandlingsbarometeret kan ein sortere kostrastatistikken etter kostragruppene ved å trykke inne i ruta der det står Kostra-gruppe. Systemet vil då kunne sortere stigande eller synkande, sjå fig. under (Noreg og fylka har ikkje slik gruppering og får null).

Figur 2: Sortering på Kostra-grupper i Samhandlingsbarometeret.

Om vi ser på eit par eksempel på skilnader innan same kostragruppe frå Helse Vest området finn vi slik variasjon innan t.d. kostragruppe 2.

Figur 3 Brutto driftsutgifter helse- og omsorg i Kostragruppe 2 på Vestlandet for 2019

I hovudsak ligg desse kommunane over gjennomsnittet for Noreg, men vi ser likevel eit unntak. Men skilnaden mellom høgaste (Lærdal) og lågaste (Rennesøy) er stor, og 2,8 gonger større for Lærdal sitt vedkommande.

 

Figur 4 Tilsvarande finn ein for Kostragruppe 13 på Vestlandet:

For Kostragruppe 13 ser vi at fleirtalet ligg under det nasjonale nivået, og skilnaden mellom lågaste (Sola) og høgaste (Haugesund) er også klart mindre, 1,4 gonger forskjell.

I kostragruppe 16 finn vi dei ti kommunane i landet med høgast frie disponible inntekter per innbyggar. Det er t.d. små kommunar med høge kraftinntekter. Halvparten av desse kommunane ligg på Vestlandet, og utgiftsnivået hjå desse er som følgjer.

Figur 5 Kostragruppe 16 på Vestlandet

Oppsummering:

-Kostratal er basert på kommunane si rapportering, og kvaliteten på denne vil såleis kunne variere.

-Inndeling i ulike Kostragrupper skjer for å lettare kunne samanlikne kommunar, men fangar nok ikkje alle dei mange skilnadane mellom kommunane i Noreg.

-2020 vil bli eit særleg kostbart år for helse- og omsorgsdelen i kommunane grunna Koronakrisa, men også i dei fem åra fram til 2019 var det ein markert auke i utgiftene (rundt 25%).

-Det er betydelege skilnader mellom kommunane også innanfor same kostragruppe, og mest for mindre kommunar.

-Vestlandet har halvparten av kommunane med høgast nivå av frie inntekter pr. innbyggar. Kostnadsnivået hjå desse er svært høgt.

-Mykje av kostnadsnivået er nok bestemt av alderssamansetninga (demografien), og framover får vi den store auken i eldrebefolkninga. Dette vil truleg føre til ein stor auke også vidare framover i kostnader på dette området.

Av Hans Johan Breidablik

Pasientane våre får tilbod om videokonsultasjonar

 

For å halde fysiske møter mellom menneskjer til eit minimum og redusere risiko for smitte, vil sjukehusa no bruke videokonsultasjonar så langt det er mogleg.

– Det er viktig å halde dei tilsette og pasientar friske, samstundes som alle skal få eit godt og tilstrekkeleg tilbod. At vi no kan tilby videokonsultasjonar er eit viktig tiltak for å redusere smitterisikoen i sjukehusa, men òg å sikre at pasientane får eit trygt og frivillig alternativ for kontakt med sin behandlar, seier utviklingsdirektør i Helse Førde Anne Kristin Kleiven.

Alle som har erfaring med  bruk av offentlege tenester nett, vil meistre denne løysinga. God rettleiing i bruk av video-tenesta er publisert på Helse Førde sine nettsider. Det er også tilbod om brukarrettleiing via telefon.

Videokonsultasjonen startar i innkallingsbrevet som blir sendt pasienten digitalt
Dei pasientane som er aktuelle for ein videokonsultasjon vil bli kontakta av sjukehuset. Innkallinga vert sendt til pasienten si side på Helsenorge.no. Når pasienten opnar brevet vil det ligge ei aktiv lenke til videokonsultasjonen i innkallinga.

– Behandlaren vurderer om ein konsultasjon krev at pasienten er fysisk til stades, eller om konsultasjonen kan bli gjennomført via video eller telefon. Dersom pasienten ikkje kjenner seg komfortabel med konsultasjon på video er det lov å takke nei og be om anna løysing, seier Kleiven.

Videokonsultasjonar treng ikkje anna utstyr enn det folk flest har
Pasienten kan logge seg inn, og kople seg på videokonsultasjonen på via smarttelefon, PC eller nettbrett.

Det er fordelar og ulemper med dei dei fleste digitale tenestene, men med videokonsultasjonar kan pasienten vere heime og verne seg sjølv og andre mot smitte, og likevel få ein god konsultasjon med behandlaren sin.

Meir informasjon om å kople seg opp til videokonsultasjon, finn du her: https://helse-vest-ikt.no/aktuelt/videokonsultasjon-med-behandlar-via-helsenorgeno#oppkopling-til-videokonsultasjonen

 

OPPDATERTE FOLKETAL ETTER NY REGION- OG KOMMUNESTRUKTUR – KOR MANGE ER I RISIKOGRUPPA KNYTT TIL KORONAVIRUSET I ULIKE KOMMUNAR?

Situasjonen rundt koronaviruset dominerer for tida nyhendebildet i alle land.

I Helse Vest sitt ansvarsområde har ein pr. 25. mars 15 koronasjuke innlagde i Helse Bergen og Helse Stavanger, 9 i Helse Fonna og 1 i Helse Førde. Men dette bildet vil endre seg frå dag til dag, og det er forventa ein auke framover utan at det er råd å seie kor stor denne blir.

Eldre er ei særleg risikogruppe, og det blir rådd i frå å ha samkvem med desse frå andre i familien. Det blir også diskutert om ein skal sette inn endå strengare tiltak for å verne nettopp denne gruppa, der mange også bur på ulike kommunale institusjonar.

Det kan difor vere av interesse å få fram kor mange som er i denne gruppa rundt om i kommunane i Helse Vest-området.

Oppdaterte folketal pr, 01.01.2020 viser at Helse Stavanger har 13% av folketalet sitt over 67 år, Helse Bergen 14%, medan Helse Fonna og Helse Førde har klart fleire med 17% av befolkninga.

Befolkningstal for kommunane i Helse Førde sitt opptaksområdet finn du her.

Andelen eldre over 67 år varierer betydeleg innanfor Helse Vest-området. T.d. har Sandnes i Rogaland 11% eldre. Kommunar som Tysnes og Hyllestad i Vestland har 24% eldre.

Samanslåing av kommunar, og særleg justering av grenser innanfor dei eldre kommunane (t.d. Bryggja i Nordfjord) har gjort det krevjande å få til korrekt befolkningsstatistikk bakover i tid for dei nye kommunane, t.d. Kinn.

Av Hans Johan Breidablik

Viktig informasjon angåande Korona

Helse Førde og kommunane har felles prosedyre for «Samarbeid mellom Helse Førde og kommunane ved influensapandemi»

Etter oppmoding frå koordineringsrådet vert no denne prosedyra sendt ut til alle kommunane v/kommunedirektørane for å starte arbeidet med å etablere operativt samhandlingsråd og taktisk samhandlingsgruppe.

I første omgang er det taktisk samhandlingsgruppe som vert etablert. Eksisterande prosedyre er ikkje heilt i tråd med dagens realitetar når det gjeld deltakarar og koordineringsrådet kom med følgjande forslag til samansetting av gruppa:

Frå kommunane: Jan Helge Dale, Thomas Vingen Vedeld, Øystein Furnes og Leiv Erik Husabø (kommune overlegar/smittevernlegar i hhv. Kinn, Stad, Sunnfjord og Sogndal), Elin Sørbotten (samhandlingskoordinator).

Frå Helse Førde: Kari Furevik (leiar smittevern) Terje Olav Øen (beredskapssjef), Laila Haugland (avd. sjef med. avd.), Robert Brennersted (avd. sjef AAM), Trine Vingsnes (fagdirektør).

I ettertid er gruppa supplert med Frode Myklebust (Lærdal), Torgeir Finjord (med.fagleg rådgjevar med.avd.) og Tone Holvik (samhandlingssjef).

Fagdirektør Trine Hunskår Vingsnes i Helse Førde er leiar av gruppa.

Tilråding til kommunane: Prioriterte oppgåve

Taktisk samhandlingsgruppe sender no ut ei sterk oppmoding til kommunane om å gje høgste prioritet til førebuingar for å kunne handtere ein komande pandemi innan kort tid. Gruppa ber kommunane gå gjennom rutinar i samband med pandemi . Særleg er der behov for å kartleggje og starte planlegging i høve:

  • Lokalitetar for isolering/kohort
  • Personell
  • Utstyr

Samhandlingsgruppa ber og om at kommunane melder tilbake status for dei tre punkta til samhandlingskoordinator Elin Sørbotten innan torsdag 12.03.

Forankring av arbeidet i den taktiske samhandlingsgruppa

Kommunane og Helse Førde har behov for gjensidig informasjonsutveksling, involvering og samhandling for å sikre gode rutinar og for best mogleg å nytte dei ressursane vi har samla sett.

Den taktiske samhandlingsgruppa kan bistå med medisinske vurderingar og tilrådingar, og kan ta ei rolle i å koordinere tiltaka i primær- og spesialisthelsetenesta. For å kunne bidra med dette, treng gruppa forankring i kommunane. Helse Førde tok difor (på vegne av samhandlingsgruppa) dette opp som sak i Fylkesmannen sitt møte med kommunane og Helse Førde 09.03.20.

Praksiskonsulentane sender ut løpande informasjon til fastlegane. Denne informasjonen finn du og her https://samhandling-sfj.no/samhandlingstiltak/praksiskonsulentane/